BẢN CONCERTO TAY TRÁI CỦA MAURICE RAVEL

Chiến tranh thế giới thứ nhất đã cướp đi cánh tay phải của Paul Wittgenstein, sự nghiệp biểu diễn của người nghệ sĩ dương cầm nổi tiếng nước Áo đến đây tưởng như đã chấm dứt.
Nhưng do quá đam mê nghệ thuật, do tình yêu vô bờ bến với cây đàn Piano, Wittgenstein đã không chịu đầu hàng số phận, ông muốn vẫn tiếp tục được bước lên sân khấu với cánh tay trái còn lại để mang những âm thanh dương cầm đến với công chúng yêu nhạc. Niềm mong ước ấy đã được Wittgenstein ủy thác cho một người bạn thân là Maurice Ravel, nhạc sĩ thiên tài người Pháp có tầm ảnh hưởng lớn ở thế kỉ XX.

Nghệ sĩ piano Wittgenstein

Là một nhạc sĩ sáng tác kiêm nghệ sĩ biểu diễn bậc thầy, nhận được lời ủy thác của Wittgenstein, ngay sau đó Ravel đã bỏ ra hàng năm trời tập luyện Piano chỉ bằng tay trái dưới sự hướng dẫn của nghệ sĩ Piano vĩ đại Charles Camille Saint Saens. Khi Ravel đã thực sự làm chủ được các kĩ thuật khó khăn và phức tạp nhất, ông quyết định viết một bản Concerto chỉ biểu diễn bằng đúng một bàn tay trái để tặng riêng cho Paul Wittgenstein. Năm 1929, Ravel bắt đầu viết những nốt nhạc đầu tiên, đến cuối năm 1930 thì tác phẩm mới chính thức hoàn thành, thời gian biểu diễn của cả bản tổng phổ chỉ vỏn vẹn có 18 phút.

Với bản tính cẩn thận sẵn có mỗi khi sáng tác, Ravel đã nghiên cứu rất công phu từng chi tiết nhỏ trong tác phẩm để làm sao công chúng nghe nhạc cảm thấy rằng mặc dù chỉ chơi bằng tay trái duy nhất nhưng bản nhạc vẫn giống hệt như đang được chơi bằng đầy đủ hai tay. Nghệ thuật Concerto khó ở chỗ một con người mà phải cạnh tranh với cả dàn nhạc đồ sộ, nhưng trong tác phẩm này thì sự khó khăn còn tăng lên gấp bội khi mà duy nhất bàn tay trái vốn tính không thuận nhưng lại phải đảm đương cái công việc tưởng như là không tưởng.

Bình thường, khi biểu diễn Piano, bàn tay phải đảm nhận vai trò chính là chịu trách nhiệm phần giai điệu của bản nhạc, bàn tay trái đóng vai trò phụ là chịu trách nhiệm phần nền. Ravel đã giải quyết vấn đề này bằng cách để ngón cái chuyên chịu trách nhiệm phần giai điệu, bốn ngón còn lại bổ trợ cho ngón cái đồng thời đảm đương nốt phần nền của bản nhạc. Để đạt được hiệu quả tối đa nhất, Ravel đã phải tìm tòi sáng tạo rất nhiều trong từng nốt nhạc cụ thể. Ví dụ như, nhịp điệu truyền thống vẫn được sử dụng trong nghệ thuật Concerto là “chậm – nhanh - chậm” thì trong tác phẩm này Ravel đã thay bằng nhịp điệu “nhanh - chậm – nhanh”, đó là sự sáng tạo mang tính then chốt quyết định sự thành công cho bản tổng phổ. Hoặc như, chất liệu nhạc Jazz đầy kịch tính mà Ravel rất thích sử dụng cũng được áp dụng vào bản nhạc một cách triệt để, tạo nên những âm thanh tươi trẻ đầy lãng mạn tràn ngập trong bản Concerto từ đầu đến cuối.

Các kĩ thuật biểu diễn trong bản Concerto này quá khó và quá phức tạp, việc biểu diễn chỉ bằng duy nhất bàn tay trái không thuận là một thách thức với tất cả mọi nghệ sĩ, nên mặc dù đã tập đi tập lại rất nhiều lần nhưng chính Ravel cũng không thể tự trình diễn một cách tốt nhất tác phẩm do chính mình viết ra. Sau bao ngày tìm kiếm, cuối cùng Ravel cũng lựa chọn được người có thể biểu diễn thành công tác phẩm khó khăn ấy, lần đầu tiên ra mắt công chúng, nghệ sĩ Piano người Pháp nổi tiếng Jacques Février đã đảm nhận trình diễn bản Concerto tay trái này trước khi nó chính thức được Ravel viết lời đề tặng cho người bạn thân không may mắn của mình là Paul Wittgenstein.

Đến ngày mùng 5 tháng 1 năm 1932, lần đầu tiên Wittgenstein đã biểu diễn thành công rực rỡ bản Concerto tay trái bất hủ cùng với nghệ sĩ nổi tiếng Robert Heger và Dàn nhạc giao hưởng Vienna. Đêm công diễn không những chỉ mở ra một chương mới cho nền âm nhạc cổ điển thế giới, mà Paul Wittgenstein còn muốn gửi đến nhân loại một thông điệp rằng, ở vào hoàn cảnh của ông, hầu hết mọi người đều chấp nhận từ bỏ ước mơ của mình, nhưng bằng tình yêu mãnh liệt với âm nhạc, Wittgenstein luôn tin mình sẽ trở thành một nghệ sĩ dương cầm đặc biệt, bởi ông hiểu hơn ai hết âm nhạc có thể giúp con người vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống. Và điều mơ ước của ông đã thành hiện thực với sự giúp đỡ tuyệt vời của nhạc sĩ thiên tài Maurice Ravel bằng chính bản Concerto tay trái viết cho đàn Piano.

Qua gần một thế kỉ, tác phẩm Concerto tay trái độc đáo của Ravel đã không ngừng vang lên ở hầu hết các sân khấu lớn trên khắp thế giới với các chỉ huy cùng các nghệ sĩ dương cầm danh tiếng và các dàn nhạc nổi tiếng, được công chúng yêu nhạc đón nhận với tất cả những tình cảm nồng nhiệt nhất.

Nghe tác phẩm tại đây:

(Piano: Lugansky)


0 nhận xét:

Đăng nhận xét

Lưu ý: Chỉ thành viên của blog này mới được đăng nhận xét.